مسیر سایت: صفحه اصلی معرفی آثار

Marefat.info

سایت رسمی آیت الله علامه معرفت

اهل البیت (علیهم السلام) و القرآن الکریم

پست الکترونیکی چاپ PDF
اهل البیت (علیهم السلام) و القرآن الکریم
تین کتاب شامل سلسله بحث ها و مقالاتی از استاد است که در مجله (رساله الثقلین) آمده است. بارزترین آنها <<اهل بیت وارثان قرآن و حاملان علم پیامبر (ص) است. همچنین در این کتاب به نقش اهل بیت علیهم السلام در تفسیر اشاره شده است. درپایان بحث بداء ارنظر مذاهب , قرآن و روایات و همچنین تحریف ناپذیری قرآن مطرح شده است. این کتاب به همت موسسه فرهنگی مجمع جهانی اهل بیت علیهم السلام جمع آوری و چاپ شده است.
 

شبهات وردود حول القرآن الكریم

پست الکترونیکی چاپ PDF
شبهات وردود حول القرآن الكریم
این كتاب پس از مقدمه‌ای كوتاه در پنج بخش تنظیم شده است: آیا برای قرآن مصادری وجود دارد، قرآن و فرهنگ‌های معاصر نزول، توهم اختلاف و تناقض، آیا در قرآن مطالب مخالف علم، تاریخ یا ادبیات والا وجود دارد؛ قصه‌های قرآنی. قرآن كریم، از همان آغاز نزول مواجه با شبهه‌افكنی معاندان و مكذّبان شد كه از سوی خدای متعال و رسول مكرم اسلام‌(ص) پاسخ‌های در‌خُور و شایسته داده می‌شد. هم‌اكنون نیز این كتاب آسمانی در كنار ارادت اهل تحقیق و تقوا و ایمان، مورد طعن و مخالفت اشخاص و گروهها قرار گرفته و در موردش اقدام به طرح شبهات می‌شود. یكی از رسالت‌های بزرگ دانشمندان مسلمان،زدودن شبهات مطرح شده و دفاع از قدسیت و كرامت این كتاب مقدس می‌باشد. استاد معرفت در كتاب «شبهات وردود»،به معروف‌ترین شبهات در مورد قرآن پاسخ داده‌اند. استاد در بخش اول كتاب به پاسخ شبهه مشهور شرق‌شناسان مبنی بر وجود مصادری برای قرآن، پرداخته‌اند. مستشرقان به دلیل تشابه برخی موضوعات كتاب‌های مقدس و قرآن مدعی شده‌اند كه قرآن با استفاده از مطالب كتاب مقدس تألیف شده و وحی آسمانی نیست! ولكن استاد ، وحی الهی را تنها مصدر قرآن شمرده و با بیان این نكته كه شرایع ابراهیمی ریشهٔ واحدی دارند، علت توافق و تشابه برخی موضوعات را در همین ریشهٔ واحد ـ وحی الهی‌ـ تحلیل می‌كنند. ایشان با مقایسه‌ای اجمالی میان قرآن و عهدینِ موجود در همین موضوعات مشترك، به امتیازات عدیدهٔ قرآن اشاره كرده و اشتباهات و انحرافات موجود در كتب آسمانی تحریف شده را یاد‌آور می‌گردند. ایشان بر این باورند كه قرآن هر چند با عرب معاصر پیامبر اكرم‌(ص) سخن گفت و مسائل و آلام و دردهای آنها را درمان كرد، اما زبان عربی و خطاب به عرب معاصر نزول، مانع رسالت جهانی و سخن با انسان در هر سطحی و فرهنگی نیست. هم شرق‌شناسان و هم روشنفكران مسلمان داخلیِ متأثر از آنان ادعا كرده‌اند كه عناصری از فرهنگ باطل عرب جاهلی به قرآن راه‌یافته و شواهدی نظیر پدیدهٔ جن، شیطان، سحر، چشم زخم و احكام مربوط به زنان را شاهد بر آن شمرده‌اند. استاد معرفت با ردّ این ادعا و به صورت موردی تمام مستندات این گروه را ذكر و به هر كدام پاسخ مستوفا و عالمانه‌ای داده‌اند و نتیجه گرفته‌اند كه قرآن تحت‌تأثیر فرهنگ زمانه قرار نگرفته و اباطیل این فرهنگ‌ها به قرآن راه نیافته است. از جمله نظرات ممتاز استاد در این بخش باید به انكار سحر به عنوان پدیده‌ای كه در واقعیات هستی تأثیر می گذارد،و به چشم زخم اشاره كرد.استاد معتقدند سحر نوعی چشم‌بندی و ایجاد خیال در مخاطب است و چشم زخم نیز از آیاتی نظیر آیهٔ50 سورهٔ قلم استفاده نمی‌شود. استاد معرفت در زمینهٔ به كار‌گیری الفاظ و عباراتی از فرهنگ عرب جاهلی كه بر اساس مبانی باطل وضع شده‌اند، اظهار می‌دارند: قرآن در این بخش‌ها صرفاً مجارات (همراهی) در لفظ كرده و در مقام استعمال همان لفظی را به‌كار برده‌اند كه برای عرب قابل فهم باشد، نه آن‌كه مبانی باطل وضع را پذیرفته باشند. همان‌گونه‌كه در غالب استعمالات عرفیه چنین است و مثلاً استعمال واژهٔ مجنون به برخی بیماران مغز و اعصاب دلیل «جن‌زدگی» شخص بیمار در نگاه مستعمل نیست. در بخش سوم كتاب، ضمن تأكید بر عدم وجود اختلاف و تناقض در آیات كلام‌اللّه مجید به عنوان یكی از ابعاد اعجاز قرآن، به گمانه‌های وجود اختلاف در برخی آیات اشاره و تمام آنها را پاسخ می‌گویند. ایشان معتقدند اختلاف در قرائات قرآن،دلیل وجود اختلاف در قرآن نیست زیرا قرآن ماهیتی جدای از قرائات دارد، اختلاف در قرائات امری عرضی است. اختلاف قرائات معلولِ عواملی خارج از ذات قرآن نظیر نحوه كتابت قرآن، خطاهای املائی و نوشتاری، اجتهاد قاریان و… است كه پس از نزول قرآن اتفاق افتاده است و به اختلاف و تناقض در قرآن ارتباطی ندارد. مؤلف متتبع در بخش چهارم به ذكر مواردی كه عموماً در مطالعات انتقادی شرق‌شناسان آمده و ادعا شده در قرآن مواردی مخالف با مستندات علمی، تاریخی و یا ادبیات رفیع وجود دارد، پرداخته و تمام آنها را پاسخ مستوفی و مستدل داده‌اند. و بالاخره در بخش پنجم ضمن بحث از اسلوب قصه‌های قرآن و شاخصه قصص قرآنی و اغراضی كه داستان‌های قرآن تعقیب می‌كند، بر واقعی‌بودن قصص قرآنی تأكید و به موارد عدیده‌ای شبهات مطرح شده در این باب پاسخ داده‌اند. این كتاب در نوع خود كم‌نظیر و مؤلف محقق و فرزانه به‌خوبی از عهدهٔ رسالت تألیف بر‌آمده‌اند. این كتاب در حقیقت جلد هفتم كتاب التمهید، در موضوع «علوم قرآنی» است كه به دلیل اهمیت به‌طور جداگانه به زیور طبع آراسته شده است.ترجمه این كتاب با نام «نقد شبهات پیرامون قرآن كریم» اخیراً چاپ و منتشر شده است.
 

التفسیر و المفسّرون فی ثوبه القشیب

پست الکترونیکی چاپ PDF
التفسیر و المفسّرون فی ثوبه القشیب
این كتاب پس از مقدمهٔ كوتاه در سه بخش تنظیم یافته است. بخش اوّل شامل مباحثی مفهوم شناسانه در مورد واژه تفسیر و مباحثی پیرامون آن، بخش دوم مراحل پنجگانهٔ تفسیر و بخش سوم به روش‌های تفسیری اختصاص دارد. مؤلف محترم پس از بیان مقدمه‌ای كوتاه در مورد جریان تفسیر و ضرورت توجه ویژه به شیوهٔ سلف صالح در فهم قرآن، در بخش اوّل به مباحث واژه‌شناسی تفسیر و تفاوتش با تأویل و ترجمه می‌پردازد. از علوم مورد نیاز مفسّر یاد می‌كنند و بر توهّم انحصار تأویل قرآن به خدا و توقیفی بودن تفسیر قرآن خط بطلان می‌كشند. مراد از تفسیر به رأی را توضیح داده، به حجیت ظواهر قرآن می‌پردازند. از روش قرآن در انتقال و بیان مطالب یاد كرده و بحث مستوفایی در ترجمهٔ قرآن آغاز می‌كنند؛ مشروعیت، امكان و روش‌های ترجمه، نظریات فقهای شیعه و سنی در این خصوص و نقد و ارزیابی ترجمه‌ها از جمله مطالب این بخش است. استاد معرفت در بخش دوم كتاب به پنج مرحلهٔ تفسیر اشاره و به مباحث محوری هر مرحله می‌پردازند. شاخصه‌های هر دوره، معرفی و داوری در مورد شخصیت‌های بزرگ مفسّر در هر دوره، ارزش تفاسیر هر یك از این مراحل، از جمله مباحث این بخش است. ایشان تفسیر در عهد رسالت و دوران صحابه و تابعان و تفسیر در دوران اهل‌بیت‌(ع) و عهد تدوین را پنج مرحلهٔ تفسیر می‌دانند و در بخش سوم كتاب كه زیر مجموعهٔ مرحلهٔ پنجم تفسیر است، دو روش«تفسیر بالمأثور» و«تفسیر اجتهادی» را مورد بررسی قرار داده‌اند. ایشان روش اول را به چهار‌گونه تفسیر قرآن به قرآن، تفسیر قرآن به سنت، تفسیر به قول صحابی و تفسیر به قول تابعی تقسیم كرده‌اند؛ به آفات تفسیر به مأثور اشاره و ضعف اسناد، وضع و دستبرد در روایات و اسرائیلیات را سه آفت بزرگ این روش تفسیری می‌شمرند. معظم‌له با بیان اسباب و علل دستبرد در روایات و تتبع جریان شناسانه از رواج اسرائیلیات در منابع تفسیری و حدیثی اسلامی، به معرفی چهره‌های شاخص،ورود این آفت به حوزهٔ تفسیر و حدیث پرداخته،نمونه‌هایی از تفسیرهای اسرائیلی را در منابع تفسیری مسلمانان به‌طور مستوفی ذكر و ریشه‌های اسرائیلی بودن تفسیرهای مزبور را در منابع اهل كتاب نشان داده‌اند. در ادامه به معرفی چهارده اثر مهم از تفاسیر روایی شیعه و سنی می‌پردازند و قیمت و جایگاه آنها را مورد بررسی و پژوهش قرار می‌دهند. حضرت استاد در مباحث مربوط به روش تفسیر اجتهادی، ضمن بیان تعریفی از این روش تفسیری، به انواع تفاسیر اجتهادی اعم از فقهی و جامع می‌پردازند.سپس به تفاسیر جامع معاصر و نوع گرایش علمی و اجتماعی كه دارند، پرداخته اند.ایشان در ذیل هر عنوان به معرفی مهم‌ترین تفاسیر معاصر اهتمام نموده‌اند. معظم‌له در تعقیب مباحث این بخش،از تفاسیر ادبی، لغوی، متشابهات، تفاسیر مختصر، تفاسیر عرفانی (رمزی و اشاری) نام برده و مهم‌ترین تفاسیر هر گرایش را معرفی كرده‌اند. بسیاری از مبانی و نظریات استاد معرفت در عرصهٔ مختلف تفسیر و روش‌های تفسیری، شخصیت‌ها و كتب مفسّران در این كتاب مطرح شده است؛ برخی از این موارد عبارتند از: تفاوتی كه میان تفسیر و تأویل است. توضیح چهار‌گونه تأویل كه سه مورد آن در برابر تفسیر است و با آن رابطهٔ عموم و خصوص مطلق دارند و گونه‌ای دیگر كه در مقابل تنزیل به‌كار می‌رود و عبارت از جری و تطبیق است؛ مخالفت با وجود حقیقت قرآنی كه مصداق تأویل قرآن در آیهٔ«یوم یاتی تاویله»(اعراف، 7/53) باشد؛ امكان فهم تأویل قرآن از سوی راسخان در علم و امكان كشف ضابطه‌هایی برای به انجام رساندن صحیح تأویل آیات قرآن؛ اعلام این معنا كه پیامبر اكرم‌(ص) تمام قرآن را تفسیر كردند و روایات رسیده از ائمهٔ معصوم(ع) در حجم تفسیری رسیده از پیامبر اكرم‌(ص) ملحوظ می‌گردد؛ اعلام آنكه روایات رسیده از صحابه و حتی از معصوم‌(ع) مادامی كه به پیامبر منسوب نكرده باشند حكم حدیث موقوف را دارد و به پیامبر اكرم‌(ص) منسوب نمی‌شود؛ بیان این معنا كه مطالب رسیده از صحابه و تابعان میراث تفسیری بسیار ارزشمندی است اما حجت شرعی لازم الاتباعی نمی‌باشد؛ توضیح اعتبار و حجیّت روایات تفسیری ائمه‌اطهار‌(ع) و تصریح بر دو مشكل در روایات منقول از معصومان‌(ع)، اشكال اوّل بی‌اعتباری برخی از كتب تفسیر روایی و دوم خلطی كه برخی از مفسّران میان تفسیر و تأویلات معصومان‌(ع) كرده‌اند؛ دفاع از برخی از تابعان و تابعانِ تابعان نظیر عكرمه و حسن بصری كه در مكتب تاریخی و رجالی شیعه تضعیف شده‌اند؛ عرضهٔ معیاری برای تشخیص روایات معتبر و قابل استناد در حوزهٔ تفسیر؛ تأكید بر ارزش تفسیر ابو‌الفتوح رازی و تفسیر فخر رازی و تقویت احتمال شیعه‌بودن وی و… اینها برخی از مواضعی است كه در نظریات عالمانهٔ این محقق نو‌آور منعكس شده است.
 

التمهید فی علوم القرآن

پست الکترونیکی چاپ PDF
tamhid10-s

التمهید فی علوم القرآن این كتاب در موضوع علوم قرآن و در شش مجلد به رشته تحریر در‌آمده است. جلد اوّل علاوه بر مقدمه، شامل دو بخش و هر كدام دارای دو فصل می‌باشد. استاد بخش اوّل را با نام «الوحی و القرآن» به دو فصل پدیدهٔ وحی و نزول قرآن اختصاص داده‌اند. ایشان در بخش دوم با نام «تاریخ القرآن» در ضمن دو فصل، به بررسی دوران جمع‌آوری قرآن و توحید مصاحف پرداخته‌اند. جلد دوم كتاب نیز در دو بخش تنظیم شده و در آن موضوع «قراءات» و «نسخ» بررسی شده است. جلد سوم این اثر ارزشمند به موضوع «محكم و متشابه» اختصاص یافته و آیات متشابه در این جلد بررسی و تأویل صحیح آنها از نگاه معظم‌له ذكر شده است. در جلد چهارم بحث اعجاز قرآن مطرح شده و به مباحثی همچون واژه‌شناسی اعجاز، سه اعجاز قرآن، آراء و نظرات دانشمندان مسلمان در مورد اعجاز قرآن، نقد و بررسی قول به صرفه، اعتراف بزرگان ادبی اعراب مشرك معاصر پیامبر به عظمت بیانی قرآن، و مقایسه‌ای عالمانه میان برخی از زیباترین مكتوبات و اشعار عربی و قرآن پرداخته شده است.حضرت استاد، در جلد پنجم التمهید و در تعقیب بحث اعجاز، به اعجاز بیانی قرآن می‌پردازند و عمده نظریات دانشمندان و مؤلفان جهان اسلام در موضوع اعجاز بیانی را همراه با ذكر شواهد قرآنی و توضیح تفصیلی عناصر مؤثر در اعجاز بیانی توضیح می‌دهند. استاد معرفت در بخش پایانی این مجلد از دو جهت(اجمالی و تفصیلی) فصاحت قرآن رابررسی و توضیحاتی ارزشمند در این زمینه بیان داشته‌اند. استاد در جلد ششم التمهید، به اعجاز علمی و اعجاز تشریعی می‌پردازند. استاد معرفت در جلد اوّل و پس از بیان مقدمهٔ مفیدی در مورد سیر تطور و تحولات رشتهٔ علوم قرآنی به اهمیت و ضرورت این علم و دواعی معظم‌له از پرداختن به این موضوع اشاره می‌كنند و پس از آن در بخش اوّل به بررسی پدیدهٔ وحی پرداخته‌اند. ایشان «وحی» را القایی از بیرون همراه با خفا و سرعت دانسته و «وحی رسالی» را نوع چهارمی از انواع وحی می‌شمرند. معظم‌له امكان اتصال انسان با عالم بالا را مربوط به بُعد روحی انسان ارزیابی ‌كرده و به شبهات مطرح شده در این خصوص پاسخ دادند. قسمت دیگری از این فصل به گونه‌های مختلفِ وحی رسالی اختصاص یافته و مؤلف محقق در دفاع از عدم شبهه و تردید پیامبر اكرم‌(ص) در تلقی وحی،به اسطوره «غرانیق» و «قصه ورقه بن نوفل» را مورد نقد قرار داده مردود می‌نماید. استاد معرفت در مورد نزول قرآن و پس از ذكر مباحث مختلفی در مورد آغاز نزول وحی، به اولین و آخرین آیات و سوره‌های نازل شده به موضوع نزول قرآن در شب قدر اشاره و با ذكر پنج قول در مسأله اعلام می‌دارند كه بهترین راه‌حل میان آیاتی كه نزول قرآن را در شب قدر می‌داند و آیاتی كه نزول آن را در طول20 سال می‌شمرد، آن است كه آغاز نزول قرآن در شب قدر بود، و این آغاز سه سال پس از بعثت پیامبر اكرم‌(ص) و به دنبال پدیدهٔ فترت وحی اتفاق افتاده است. البته در طول سه سال مزبور آیاتی نازل شده لیكن عنوان قرآنی نداشته است. ایشان در بحث مكی و مدنی اعتقاد دارند كه علیرغم امكان وجود آیاتی از سوره‌های مكی در سوره‌های مدنی و بالعكس اما در واقع دلیلی متقن و معتبر بر این نوع از جا‌به‌جایی‌ها وجود ندارد. به نظر حضرت استاد نظم موجود در مصاحف در زمان عثمان و هنگام توحید مصاحف در سال25 هجری قمری اتفاق افتاده است.ایشان بهترین جدول در ترتیب نزول سوره‌ها را جدول عبد‌الله بن عباس دانسته كه با جدول شاگردش جابر‌بن زید تكمیل می‌گردد. حضرت آیت اللّه معرفت در بحث توحید مصاحف با بیان این معنا كه توحید مصاحف عثمانی به طور عمده توسط یاران و علاقه‌مندان امیر‌المؤمنین علی‌(ع) شكل گرفته، نقش «اُبی‌بن كعب» را در املاء مصاحف عثمانی برجسته دانسته و عمل توحید مصاحف را مورد توافق قاطبهٔ صحابه و از جمله مولای متقیان‌(ع) می‌داند. ایشان معتقدند لُجنهٔ توحید مصاحف از وظیفهٔ مقابله نسخه‌های نوشته شده به خوبی بیرون نیامد و به‌همین جهت خطاهای املایی و بلكه تناقضات نوشتاری در این نسخه‌ها بروز كرد. ایشان بر نقش پر‌رنگ شیعه در مراحل تكمیلی كتابت مصاحف از جمله اعراب‌گذاری و نقطه‌گذاری حروف معجم آیات تاكید می‌نمایند. در جلد دوم و بحث قراءات، موضوع تواتر قراءات هفت‌گانه را به پیامبر اكرم‌(ص) نفی می‌كنند و معتقدند عوامل اختلاف قراءات ریشه در وضعیت خط و نقص كتابت و اجتهاد قاریان داشته و هیچ قرائتی ـ‌به جز قراءت حفص از عاصم‌ـ نقل متواتر از پیامبر اكرم‌(ص) ندارد. از نظر ایشان تنها قراءت صحیح و قابل اعتنا همین قراءت است،به این دلیل كه عاصم نمایاننده سبك جمهور بوده است. معظم‌له در مورد حدیث رسیده از پیامبر اكرم‌(ص) در خصوص نزول قرآن بر هفت حرف نیز اعتقاد دارند كه مراد از «حرف»، همان «لهجه‌ها» می‌باشد و مراد از هفت نیز بیان كثرت است، پس با هر لهجه‌ای می‌توان قرآن را خواند. هر چند در صورت امكان سعی بر اصلاح لهجه به لهجه‌های عربی مشهور سزاوار‌تر است. بخش دوم این جلد به موضوع ناسخ و منسوخ اختصاص دارد. استاد معرفت ضمن توضیح مفهوم این واژه و تفاوتش با تخصیص و توضیح این‌كه این اصطلاح در آغاز شامل تقیید و تخصیص نیز می‌شد، به شروط پنج‌گانهٔ نسخ و به آیات مورد ادعای قائلانِ نسخ اشاره و در مورد هر كدام به داوری می‌پردازند. استاد معرفت در جلد سوم به موضوع محكم و متشابه در قرآن می‌پردازند، ایشان متشابه را به معنای «تماثل» و همانندی معانی یك واژه می‌دانند، به‌گونه‌ای كه حق و باطل آنها مشتبه شود. و معتقدند تشابه امری نسبی نبوده و با وضعیت ویژهٔ آیات ارتباط دارد به‌گونه‌ای كه برخی از آیات نوعاً عامل بروز شبهه می‌شوند.و علت وجود تشابه در قرآن را ذكر معانی بلند و ماورای طبیعی در قالب الفاظ قابل فهم عرب جاهلی می‌دانند. استاد معرفت در موضوع «تأویل» به بررسی نسبت این واژه با تفسیر پرداخته و نسبت آنها را عموم و خصوص مطلق ارزیابی می‌نمایند.ایشان معتقدند تأویل چهار معنا دارد كه سه معنای آن از آیات استفاده می‌شود،اما معنای چهارم تأویل در بیانات معصومان‌(ع) آمده و آن عبارت از تطبیق و جری است. سپس به ذكر آیات متشابه و تاویل صحیح هر كدام می‌پردازند. استاد معرفت در جلد چهارم التمهید ـ كه به فرزند شهید‌شان «علی معرفت» هدیه نمودند، در مقدمه گوشه‌ای از زندگی نورانی آن شهید سعید را ذكر می‌نمایند ـ به بحث اعجاز پرداخته مفهوم اعجاز، مراحل تحدی، ابعاد اعجاز قرآنی و مباحث دیگری را ذكر و قول به «صرفه» را كه در كلمات برخی از بزرگان آمده، نقد و ارزیابی می‌كنند؛ ایشان اعتقاد دارند قول به «صرفه» می‌تواند معنای صحیحی داشته باشد و مراد آن باشد كه آنقدر این كتاب در ادب و فصاحت و دیگر ابعاد اعجاز برتری یافته كه انسانها عاجز از هم‌آوردی با آن شده و منصرف از تلاش در این زمینه شده‌اند؛ و یا آن‌كه اصولاً در طاقت انسان‌ها نیست كه علومی را تحصیل كنند كه بتوانند متنی نظیر قرآن بیاورند. ایشان به مهم‌ترین جملات و اشعار عرب اشاره و میان برخی از آنها با آیات قرآن مقایسه كرده و برتری‌های غیر قابل انكار آیات را بر هر یك از آنها متذكر می‌شوند. در جلد پنجم به بیان ابعاد اعجاز بیانی در حوزهٔ نظم و چینش عجیب قرآن پرداخته و همگام با برخی از اصحابِ فنون بلاغی و قراءات، بر آهنگ درونی كلمات و آیات قرآنی و نیز تصویر سازی‌های زندهٔ قرآن به عنوان جلوه‌هایی از اعجاز بیانی قرآن تأكید می‌نمایند. در جلد ششم التمهید به موضوع «اعجاز علمی» و اعجاز تشریعی قرآن پرداخته‌اند. معظم‌له معتقدند: ادعای اشتمال قرآن بر همه علوم، بی‌دلیل و افراطی است. قرآن به دلیل آن‌كه از ناحیهٔ خدایی كه اسرار آسمان‌ها و زمین را می‌داند، نازل شده، به مناسبت، اشاراتی به اسرار طبیعت و هستی كرده است. این اشارات برای اشخاصی كه جویای حقیقت باشند ثابت می‌كند كه این كتاب محصول فكر پیامبر‌اكرم‌(ص) و حتی گروهی از همفكران او نیست. وی آن‌گاه به جلوه‌هایی از اسرار طبیعت در آیات قرآن اشاره می‌كند. و در بخش اعجاز تشریعی به مقایسه‌ای محققانه میان عقیدهٔ اسطوره‌ای یونان و تورات و قوانین روم از یك طرف و محتوای تشریعی قرآن می‌پردازد و عظمت‌های غیر‌قابل انكار قرآن را در حوزهٔ تشریع مشخص می‌نماید.مجموعه «التمهید فی علوم القرآن»با آخرین اصلاحات مؤلف مراحل نهایی قبل از چاپ را می‌گذراند و به زودی با شكلی تازه در اختیار جامعه علمی قرار خواهد گرفت.
 

تفسیر سورة حجرات

پست الکترونیکی چاپ PDF
تفسیر سورة حجرات
استاد در مقدمه چنین می نویسد:«این سوره مشتمل بر حقایق ازرنده می باشد. این سوره دربارهٔ ادب و رفتار اسلامی،اجتماعی،سیاسی،اخلاقی و اعتقادی می باشد». در این تفسیر ابتدا اجمالی از مسائل مطرح شده در سوره آمده است،سپس هدف شأن نزول آن مطرح و در پایان به تفسیر تفصیلی پرداخته شده است. ذیل هر آیه عناوینی كه از آن آیه استفاده می شود، آورده شده و دربارهٔ آن توضیح آمده است.این تفسیر به همت «زهرا آكادمی» چاپ و منتشر گردیده است.
 
صفحه 1 از 3