Marefat.info

با اندک تأملی در آیات و روایات درمی‏یابیم که پرسش گری و پاسخ گویی یک مسؤولیت و کلید دست‏یابی به گنجینه‏های معرفت است و این مقوله با عنوان مسؤولیت درهم آمیخته و مبتنی بر ضوابطی برای پرسش گری بیان گردیده است. به این طریق که سؤال، از سر درک و مسؤولیت باشد و به گونه‏ای نیکو مطرح شود و سؤال‏های بیهوده پرسیده نشود و ادب در پرسش گری رعایت شود. همچنین پاسخ دهنده با در نظر داشتن تقوای الهی پاسخ دهد و در کل پرسش‏ها در قالب گفتمان، پارادایم اجتماعی مطرح گردیده باشند و از سر عقلانیت باشند. به انگیزه‏ی رفع مجهول و مسؤولیت خواهی و مبتنی بر واقعیت‏های اجتماعی باشند.
پرسش گری، پاسخ گویی، مسؤولیت، عقلانیت، پارادایم، گفتمان، ادب اجتماعی، رفع مجهول، اقناع اجتماعی.
چکیده
با اندک تأملی در آیات و روایات درمی‏یابیم که پرسش گری و پاسخ گویی یک مسؤولیت و کلید دست‏یابی به گنجینه‏های معرفت است و این مقوله با عنوان مسؤولیت درهم آمیخته و مبتنی بر ضوابطی برای پرسش گری بیان گردیده است. به این طریق که سؤال، از سر درک و مسؤولیت باشد و به گونه‏ای نیکو مطرح شود و سؤال‏های بیهوده پرسیده نشود و ادب در پرسش گری رعایت شود. همچنین پاسخ دهنده با در نظر داشتن تقوای الهی پاسخ دهد و در کل پرسش‏ها در قالب گفتمان، پارادایم اجتماعی مطرح گردیده باشند و از سر عقلانیت باشند. به انگیزه‏ی رفع مجهول و مسؤولیت خواهی و مبتنی بر واقعیت‏های اجتماعی باشند.
واژگان کلیدی: پرسش گری، پاسخ گویی، مسؤولیت، عقلانیت، پارادایم، گفتمان، ادب اجتماعی، رفع مجهول، اقناع اجتماعی.

ابتدا از اینکه وقتتان را در اختیار خوانندگان محترم مجله نهادید سپاسگزاری می‏کنیم. به عنوان نخستین سؤال بفرمائید تعریف شما از دین چیست و نیز چه تصوری از لیبرالیسم دارید؟
معرفت: بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم، اساسا دین یعنی روش زندگی صحیح و اصولاً انبیا بدین منظور آمده‏اند تا به انسان‏ها تذکر بدهند که راه زندگی سالم و سعادت بخش کدام است. از دین انتظار این نیست که راه و روش زندگی مادی و جزیی مانند کیفیت ساختن لباس و مسکن و... را یاد بدهد، اینها چیزهایی است که بشر طبق نیازهای خودش انجام می‏دهد. منتهی بشر در تصرفات و عملکردش و در شوؤن زندگی دچار افراط و تفریط می‏شود و از حدود تعیین شده تجاوز می‏کند و به مرزهایی که برای هر فرد، گروه و یا امت مشخص است، قناعت نمی‏کند. از این رو دین آمده که انسان را متوجه کند که تصرفات تو دارای حد و حدود است و اگر چنانچه فرد، گروه و یا امتی بخواهد از این مرزها تجاوز کند، منجر به هرج و مرج و بی نظمی می‏شود. چون چنین نیست که فقط یک فرد یا امت خاص بتواند این تجاوز را انجام دهد، دیگران هم دست به چنین کاری می‏زنند و در نتیجه، دیر یا زود، اوضاع زندگی به هم می‏ریزد.

بخش دوم
بررسى منابع اسلامى
منابع شرعى که معمولا مورد استناد و استنباط فقها قرار مى‏گیرند، عبارتند از نصوص کتاب عزیز و متون احادیث شریف، و احیانا اجماع، در صورت کاشفیّت قطعى از ر.ى معصوم علیه السّلام.
از قرآن کریم، نمونه‏هایى در مقدّمه گذشت و در ضمن استدلال به روایات نیز خواهد آمد، ولى ارزش اجماع-از نظر صلاحیت استناد-در صورتى است که دلایل روشن دیگرى وجود نداشته باشد، وگرنه چنین اجماعى را، در اصطلاح«اجماع مدرکى» مى‏گویند و حجیّت استنادى ندارد.در همین حال، این فایده را دارد که به استدلال موافق قوّت بیشترى مى‏دهد، و فقیه، با اطمینانى افزونتر مى‏تواند بر استظهار خویش تکیه کند. مسأله حاضر چنین حالتى یافته و اکثریت قریب به اتفاق فقها، ملکیّت رقبه زمین را براى احیا کننده قائل نیستند، و در این نظریّه به روایات خاصى تمسّک مى‏جویند.لذا استناد به این روایات، در بحث حاضر، از قوّت و استظهار بیشترى در سند و دلالت، برخوردار خواهد بود، و له الحمد.

یکى از مسائلى که میان مسلمانان ایجاد اختلاف نموده، شبهه قول به تحریف است. این شبهه سابقه طولانى دارد و با روایات افسانه‏اى که توسط«حشویّه»فراهم گردیده، ارتباط مى‏یابد.
حشویّه گروهى از اهل حدیث هستند که جز به گردآورى و نقل حدیث به چیز دیگر نمى‏اندیشند، از هر کس و هر کجا نقل حدیث مى‏کنند و به محتواى آن و این‏که آیا متناقض است یا نه، و با اصول شریعت تطابق دارد یا نه، توجهى ندارد.از این رو، در فرآورده‏هاى اینان، رطب و یابس فراوانى وجود دارد.
از آن جمله، روایات افسانه‏مانندى است که درباره تحریف قرآن نقل کرده‏اند.این موضوع مربوط به اختلافى است که میان پیشینیان(سلف صالح)در گردآورى و تألیف و نیز در قرائت و کتابت قرآن رخ داده، و این اختلاف لفظى و ظاهرى را-که بیشتر بر حدس و گمان استوار است-به حساب قرآن و اصالت آن گذارده‏اند.
متأسفانه این گونه روایات-که در لابلاى کتابهاى حدیثى از دید همگان پنهان بوده- اخیران توسط حادثه‏جویان برملا و سبب اختلاف گردیده است.

بخش سوم
استدلال قائل به مالکّیت
قائلان به ملکیت، بیشتر به تعبیر«فهى له» (1) توجه کرده و گمان برده‏اند که آن در ملکّیت اختصاصى(ملک رقبه-ملک طلق)ظهور دارد.
به علاوه، در صحیحه سلیمان بن خالد آمده:
«سألت ابا عبد اللّه علیه السّلام عن الرجل یأتى الارض الخربة فیستخرجها و یجرى انهارها و یعمرها و یزرعها ماذا علیه؟
قال:الصدقة.
قلت:فان کان یعرف صاحبها.
قال:فلیؤدّ الیه حقه.» (2)
1.این تعبیر در سه صحیحه محمد بن مسلم، صحیحه عبد الرحمان بن حجاج و صحیحه زراره آمده است. ر ک:حر عاملى، وسائل الشیعه، ج 11، ص 118، ب جهاد العدو، ش 6-2.
2.حر عاملى، وسائل الشیعه، ج 17، ص 329، احیاء الموات، ب 3، ح 3.
کسى که زمین ویرانى را از نو ساخته، آن را آباد نماید و کشت و زراعت مى‏کند، چه چیزى بر او هست، تا ادا نماید؟
فرمود:زکات.
عرض کردم: اگر صاحب آن را مى‏شناسد.
فرمود:در این صورت، حق او را نیز بپردازد.